29-11-2019

Nasza Alina - Honorowa Obywatelka Żoliborza

W wielu publikacjach podawana jest nazwa Dziewczyna z dzbanem. W innych natomiast można przeczytać, że jest to Alina. Na Żoliborzu mówimy, zgodnie z intencją autora, Alina, dziewczyna z dzbanem. Chodzi o rzeźbę Henryka Kuny, która od 1936 roku stanowi centralny element fontanny usytuowanej przy głównym wejściu do Parku Żeromskiego. Rzeźba przetrwała wojnę bez większych uszkodzeń. Do rejestru zabytków wpisana została w 1989 roku, a już rok później stała przedmiotem wyjątkowego wandalizmu – została skradziona. Rozpoczęto śledztwo, ale nie dało ono żadnych rezultatów. Nawet dokładnej daty kradzieży nie ustalono. W pierwszym dokumencie uznano, że nastąpiło to na 27 lub 28 października 1990 r.

f9c66c5e48834557

Zdjęcie: Henryk Kuna przy pracy / żródło: Zdjęcie z archiwum Filmoteki Narodowej

mapa lotnicza 45 rok

Mapa Dzielnicy Żoliborz z 1945 r. Zródło: www.mapa.um.warszawa.pl 

0db73fa06bce70bbmed

Źródło: Przedwojenne materiały prasowe - http://fontanny.pomp.pl/

75

Tytuł: Fragment parku im. S. Żeromskiego: fontanna z rzeźbą Henryka Kuny / Źródło: Poznaj Warszawę – Żoliborz wyd. Stolica.

I byłby zapewne słuch o tym zabytku zaginął na długie lata, gdyby nie Andrzej Pasieka, kolekcjoner starej broni. Penetrując rok później wykrywaczem metali tereny Olszynki Grochowskiej natrafił na znalezisko: zagrzebana metr po ziemią leżała, połamana na kilka części Alina.

Rzeźbę pieczołowicie wydobyto. Wymagała starannej restauracji. Nie żałowano na to grosza i 17 czerwca 1992 roku Alina wróciła na Żoliborz, na należne jej miejsce. Wśród witających ją żoliborzan była Alina Janowska, ówczesna przewodnicząca Rady Dzielnicy, która uświetniła tę chwilę odczytaniem fragmentów Balladyny.

W 2006 roku, podczas obchodzonych wówczas po raz pierwszy Dni Żoliborza, biliśmy u stóp fontanny, w specjalnie zamówionej puncie (ręczna prasa do bicia monet), pamiątkową monetę o nazwie Alina. Dodam jeszcze, że w Sali WOM w żoliborskim ratuszu stoi wykonana w skali 1:1 replika Aliny. Jak tu trafiła?

alina moneta

78183582 557916918339129 834973240416796672 n

W roku 1997 Archiwum Miasta Stołecznego Warszawa (na Krzywym Kole), zorganizowało wystawę „Żoliborz. Obrazy z dziejów”. Na tę okoliczność wykonano bardzo udaną replikę rzeźby. Po zamknięciu ekspozycji replika trafiła na Żoliborz. A tutaj zamieszkała w żoliborskim ratuszu i zdobi do dzisiaj salę Wydziału Obsługi Mieszkańców.

P1210485

To jednak nie koniec opowieści. Kiedy replikę wnoszono do dzielnicowego ratusza, dwoje wychodzących właśnie mieszkańców Żoliborza zakrzyknęło: - O!!! Nasza Alina! I właśnie ten okrzyk stał się źródłem inspiracji do kolejnych działań. Podczas jednej z uroczystości w Sali WOM, z udziałem prezydent Hanny Gronkiewicz-Waltz, Alina okrzyknięta została przez aklamację Honorową Obywatelką Żoliborza. I stąd trafiła na pierwsze strony książek, jako logo Biblioteki Żoliborskiej, a także na plakaty, zaproszenia, ulotki, jako nieformalne logo Dzielnicy Żoliborz.

alina gora 2

We wrześniu 2011 z okazji 75. urodzin Placu Wilsona, które były też rocznicą powstania rzeźby,  w ramach akcji „Ubierzmy Alinę”, została przyozdobiona kolorowymi kwiatami i ozdobami wykonanymi z włóczki. Pomysł się spodobał i od tej pory Alina często jest „ubierana” i przyozdabiana. 

W tym roku Alina na chwilę opuściła fontannę w Parku Żeromskiego i udała się do pracowni konserwatorskiej. Po starannej kosmetyce, jesienią wróciła na swoje miejsce, by radować nasze oczy, pozować do zdjęć spacerowiczom i turystom, a przede wszystkim odbierać zaszczyty, które przystoją Honorowej Obywatelce Żoliborza.

76605000 434473684140841 3431866512330194944 n

 Opracował Andrzej Kawka